Categorie archief: recepten

Wilde Mispel

Zo rot als een mispel, die uitdrukking komt idd van het mispel eten. Die is namelijk juist goed als hij al een beetje zacht en rot aanvoelt en wat donkerder bruin gaat kleuren. En dat is pas laat in het jaar, als de eerste nachtvorst is geweest zijn de mispels op hun best! Dat is dan de tijd om ze te plukken meestal pas in november. Na het plukken de rijpe exemplaren meteen verwerken, de nog harde exemplaren kun je nog wat bewaren, leg ze dan met de platte kant naar beneden op een schaal of stop ze een paar dagen in de vriezer en verwerk ze daarna. Want eenmaal zacht zal de mispel snel echt gaan rotten en is dan niet meer lekker.

Van de week liep ik op straat en daar lag opeens een mispel op de stoep. Ik keek en ja hoor, een prachtige mispelboom bij mensen in de tuin. Je ziet ze heel weinig nog. Ik ken gelukkig een exemplaar in het wild een mooie grote boom die heel veel appeltjes geeft. Want met een appeltje kan je de mispel nog het best vergelijken. De wilde mispel is een boom/heester uit de rozenfamilie net zoals de appelboom. Daar ga ik maar eens snel naar toe deze week!

Je kunt de mispel zo uit de hand eten ze heeft een lichtzoete, kruidige smaak. Maar meestal wordt hij gebruikt voor compote of voor mispelmoes. Mispelmoes maken gaat op dezelfde manier als appelmoes. Je kookt de mispels in stukken met een bodempje water en voegt wat kaneel of speculaaskruiden toe met eventueel wat suiker of honing. Kook ze tot moes en druk ze dan door een grove zeef. Doe de moes kokend heet in schone potten.

De mispel zit boordevol vitamine C en is goed voor de maag en spijsvertering. Vandaar dat zij vroeger ook werd gebruikt om een heilzame likeur van te maken. De stoffen worden opgenomen in de alcohol, als een tinctuur of maceraat. Samen met een aantal wilde kruiden en specerijen een goede maagversterker die bevorderlijk werkt op de spijsvertering.  

Mispelwinterlikeur

  • ca. 300 g mispels
  • 1 à 2 kruidnagels voor elke mispel
  • 300 g suiker of palmbloesemsuiker (let op dan is je drankje wel donker!) of 450 gram honing
  • 1 liter alcohol van minimaal 38° tot 40%
  • 15 korianderzaadjes (gekneusd)
  • 10 jeneverbessen (gekneusd
  • 2 stokjes kaneel
  • twee takjes duizendblad (gehele plant, blad en bloem)
  • 1 nagelkruid wortel (graaf de wortel van een rozet (eerste jaar) van het nagelkruid uit en boen schoon)

Steek de kruidnagels in de mispels, doe de kruiden en de rest van de specerijen samen met de mispels in een glazen pot en overgiet met de alcohol. Laat 2 maanden staan en schud geregeld. Haal dan alle kruiden en specerijen uit de likeur, zeef de likeur en doe deze dan weer terug in de pot met alleen de mispels. Laat nu nog drie maanden staan. Zeef daarna en bewaar in flessen.

 

Echte Lampionplant

Lampionplant is een geslacht van 75 tot 90 soorten planten in de nachtschadefamilie. De botanische naam Physalis betekent blaas, en is afgeleid van de vorm van de uitgegroeide kelk van de echte lampionplant die de vrucht na de bloei omsluit.
 
De vrucht is eetbaar, lekker zelfs, toch wordt de plant door veel mensen als onkruid gezien. Op de moestuinen wordt hij uitgetrokken … dat vond ik vreemd, behalve dat het een prachtige sierplant is, “pluk ze voor je vrouw”! Zei ik nog.
 
Je kunt ze namelijk plukken als de mooie lampionnen volgroeit zijn en vervolgens drogen als decoratie. Maar ze zijn ook eetbaar en je trekt toch ook geen aardbei uit? Ze worden onder meer in marmelades, dranken, en nagerechten gebruikt. En wat dacht je van gedompeld in vloeibare chocolade … dat ziet er mooi uit! De smaak ligt tussen zoet en zoetzuur. Ze bevatten suikers, citroenzuur, vitamine C, physaline, ijzer en de kleurstof carotenoïde. Tijdens het plukken moet je opletten dat de bessen niet in aanraking komen met de lampionnen. De bessen krijgen door deze aanraking een bittere smaak.In de middeleeuwen werden de rijpe bessen samen met druiven geperst en gegist. De verkregen wijn werd gedronken als middel tegen jicht en blaas- en nieraandoeningen.

Ik heb de planten mee genomen en in een bak gezet, de lampionnen verteren en het geraamte blijft over zoals ook wel met afgevallen bladeren gebeurt. Nog mooier!
Zie je ergens een plantje staan, vraag een stekje en je zult zien het volgende jaar heb je er 10! Ook geschikt om wild te zaaien.

Bramen likeur

Prachtige mooie dikke bramen zag ik in de struiken hangen. Het is nu de tijd om in je eigen omgeving, ik ga altijd naar een vaste plek, wat te plukken. Daar weet ik ook precies hoeveel bramen er zijn en hoeveel ik kan plukken zonder dat ik heb idee heb dat ik de natuur leegpluk. Want er is veel te doen tegenwoordig in de (sociale) media over wildplukken en leegplukken. Het is zelfs verboden om met emmers vol bramen naar huis te gaan en tja, dat lijkt mij eerlijk gezegd ook een beetje te veel. Dus pluk wat je nodig hebt, of kan eten en laat genoeg over voor de vogels. Meestal kan je toch alleen bij de eerste rij bramen en worden de struiken daarna ondoorgaanbaar dus niet snoeien of stukmaken maar laten zitten voor de natuur.

Je kunt evengoed genoeg verzamelen om zo te eten en je kunt wat bewaren om in deze likeur te verwerken. Was de bramen wel altijd voor eten of verwerking en pluk boven kniehoogte ivm besmetting door vossen urine, al is deze besmetting vrij zeldzaam.

recept:

  • 500 gram verse bramen
  • 1 liter wodka
  • 250 gram (palmbloesem) suiker
  • 250 ml water
  • 5 kruidnagel
  • 2 kaneelstokje
  • takje rozemarijn

Neem een grote weckpot van 1,5 liter.  Spoel de bramen af en laat ze drogen. Met beleid allemaal zodat ze niet pletten. Vul de weckpot met 500 gram bramen en doe de kaneel, kruidnagel en het takje rozemarijn erbij. Vul de pot op met de liter wodka. Prik of plet hier en daar de bramen zodat de sap goed vrij komt en zorg dat de bramen onder de wodka staan. Bewaar de pot nu minimaal 3 weken op een donkere plek. Maak dan de siroop, smelt in 250 ml water de suiker op een zacht vuur totdat het een siroop wordt. Gebruik je palmbloesemsuiker dan wordt je siroop behoorlijk donker maar dat maakt in dit geval niet zo veel uit omdat de likeur door de bramen sowieso vrij donker is. Zeef de bramen wodka door een fijne zeef in een andere pot of kom. Meng als de siroop is afgekoeld door elkaar. Bottel in schone uitgekookte flessen en laat nog enkele weken staan. Heerlijk in de koude winter en geloof het of niet deze likeur is ook een maceraat. Je laat namelijk de gezonde inhoud stoffen van de braam oplossen in de alcohol. Bramen bevatten looistoffen; anthocyanen, de blauwe kleurstof, calcium en veel mineralen. Ze hebben een beschermende werking op de celmembranen. En hebben ze een bevorderlijke/ ondersteunende werking op de darmen!

Bramenlikeur ©casanatura

Wilde watermunt

Als je dit voorjaar of zomer in de buurt van een waterkant van een sloot, beek of rivier loopt. Kijk dan even extra goed uit, naar de libelle bijvoorbeeld, als het een mooi aflopende waterkant met riet is. Want daar houden libellen van, en ze zijn prachtig! Soms zie je dan ook nog Valeriaan bloeien in het voorjaar en daarna misschien wel Moerasspirea, allebei heerlijk geurend en magische mooie en geneeskrachtige kruiden.

Maar wat je tegenwoordig, gelukkig, ook veel daar ziet is Watermunt! Mocht je ze nog niet gezien hebben,  van de zomer gaan ze bloeien en dan kun je de blauw/ paarse bloemhoofdjes beter zien tussen het riet of hoge gras.

Een prachtige inheemse vaste plant met ongeveer 30 – 90 cm hoge rechtopstaande, kantige, groene of tegen roodachtige aan, stengels. De vele ovaal ronde bladeren staan kruisgewijs aan de stengel en als je een blaadje plukt en ruikt ben je er snel achter of dit munt is! Deze wilde watermunt vind ik persoonlijk veel krachtiger dan de doorgaans voor thee gebruikte Marokkaanse munt. Dit is natuurlijk een uit zichzelf groeiende, wilde, originele plant en de munt die je in de winkel koop is een gekweekte plant. Niet te vergelijken, de smaak van wilde munt is sterk, minder pepermuntig maar wel heel kruidig en je proef behalve een munt smaak ook iets zoets en hartigs. Daarom is deze munt ook heel geschikt voor in hartige gerechten. In sausen, pesto en kruidenboter. Bij roerbak gerechten niet meebakken maar fijngesneden er overheen strooien en in couscous!

Verzamel het blad voor kruiderij van de watermunt om te drogen vóór de bloei. Vers blad en bloem kan ook in salade. Hele toppen kunnen in een koude waterdrank. De drogerij van watermunt kan je later gebruiken als muntthee, aftreksels voor geneeskrachtige doeleinde of in het eten. De Engelse maken er de bekende mint sous van die bij vet vlees wordt geserveerd. En dat is niet voor niets natuurlijk, het helpt de spijsvertering een handje.

Munt wordt ook wel gebruikt als krampwerend middel bij maag en darmstoornissen. Uitwendig worden aftreksels toegepast bij kruidenbaden, vaginale infecties, als gorgelwater en in kompressen tegen hoofdpin. Over het algemeen heeft muntthee een opwekkende werking en wordt niet geadviseerd voor het slapen gaan.

Wil je zelf een plantje watermunt voor in je tuin of in een pot, neem dan een klein stekje uit het wild, een topje is al genoeg. Zet deze in een glas water en wacht tot hij worteltjes krijgt. Plant hem dan over in een grotere pot. De rest gaat vanzelf. Hij kan groot worden als je hem in de tuin zet. En hij houd van losse natte grond. Dan heb je altijd een blaadje wilde watermunt voorhanden!

©casanatura

Citroenmelisse

Citroenmelisse is echt een superkruid, een goede bijenplant ook, zij zijn er dol op en vaak wordt melisse dicht bij de korven geplant om de bijen in de buurt te houden. Het Griekse woord ‘Melissa’ betekend ‘bij’ en het zou in de tempel van Diana een gewijd kruid zijn geweest.

Melissa officinalis is de officiële naam van dit lid van de familie van de lipbloemige. En wordt al sinds duizenden jaren door mensen verbouwd en gebruikt als geneeskrachtig kruid. Ook in Nederland wordt het al zo lang in (kruiden)tuinen aangeplant zodat je melisse ook in wild tegen komt. In Arabië wordt het kruid veelvuldig gebruikt en zeg men dat: “thee van citroenmelisse het hart vrolijk en gelukkig maakt”. En dat heeft natuurlijk alles te maken met de rustgevende werking van citroenmelisse op de zenuwen. Je kunt het dan ook de hele dag drinken als thee maar ook in de zomer met bronwater en een takje munt of komkommer kruid bijvoorbeeld, eerst kneuzen en dan een paar uur laten trekken.

Het kruid werk ontspannend en krampstillend bij alle aandoeningen van nerveuze aard en zou ook helpen tegen depressie. Ook bevorder het de spijsvertering en wordt het aangeraden als thee met b.v. hop voor slechte slapers. Ook werd het genoemd om zijn ontstekingsremmende werking. Het sap of een sterk aftreksel van het kruid wordt gebruikt als huidverzorging, ruikt ook bijzonder fijn. Want behalve de helende werking is het ook heel lekker fris naar citroen ruikend en smakend plantje.

Dus heerlijk! Versnippert in salade, over vis en allerlei groente gerechten, niet meekoken of bakken. Je kunt citroenmelisse ook drogen, pluk de toppen vlak voor de bloei en droog ze in een donkere geventileerde ruimte niet warmer dan 35 graden binnen 7 dagen. Het vreemde is dat het kruid na het drongen geen lekkere geur meer heeft maar nog wel werking heeft. Invriezen kan ook.

Citroenmelisse kun je al verbouwen op een balkon of vensterbank want de plant is niet veeleisend, makkelijk te delen of stekken, na het toppen groeit hij weer verder en komt elk jaar weer terug.
Houd van licht maar niet in de volle zon, zet er eentje in je tuin in het wild of op balkon en maak er dankbaar gebruik van!

casanatura